Porozmawiajmy o ilustracji. Wokół książki Kwiaty, dziewice i upiory. „Ballady i romanse" Adama Mickiewicza w ilustracjach

W imieniu Pracowni Tekstografii Instytutu Filologii Polskiej UWr serdecznie zapraszamy na wykład dr Elżbiety Zarych z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Inspiracją spotkania i wykładu jest tom Kwiaty, dziewice i upiory. „Ballady i romanse" Adama Mickiewicza w ilustracjach Elżbiety Zarych, opublikowany nakładem wydawnictwa słowo/obraz terytoria (2025). Zbiór Adama Mickiewicza zajmuje szczególną pozycję w polskiej literaturze i kulturze, obecny jest też w rodzimej edukacji i na rynku wydawniczym nieprzerwanie od 200 lat. Od samych początków rozwoju książki ilustrowanej w Polsce do dziś ukazało się też kilkadziesiąt edycji ilustrowanych cyklu, pojedynczych utworów oraz rozmaitych wyborów ballad i romansów. Ilustratorzy różnych epok, sięgając po teksty Mickiewicza, ukazują je w odmienny sposób, a edycje te wydawane bywają z rozmaitych powodów i okazji oraz dla różnych odbiorców. I cykl, i pojedyncze utwory stanowią więc doskonały materiał do przyjrzenia się licznym zagadnieniom związanym z ilustracją, relacją słowa i obrazu, rodzimym rynkiem książki, czynnikami rzutującymi na kształt publikacji, politycznymi i społecznymi uwarunkowaniami kształtu edytorskiego oraz artystycznego itd. Realizacje udane i sytuujące się na granicy kiczu, zachwycające, zaskakujące, rozczarowujące... prowadzą do licznych pytań o kwestie wpływające na wizualizację, interpretację i reinterpretację tekstów, a także o odbiór, oddziaływanie ilustracji na czytelników oraz umiejętność czytania obrazów. Ballady i romanse są lustrem, w którym odbijają się ostatnie dwa wieki historii polskiej książki i ilustratorstwa, a bogaty w przykłady tom poświęcony dziełu zachęca do tego, by porozmawiać o ilustracji, o jej teorii i praktyce.

Elżbieta Zarych – doktor nauk humanistycznych, literaturoznawczyni, komparatystka, polonistka, redaktorka, tłumaczka literatury niemieckiej i włoskiej, recenzentka. Od wielu lat związana z Uniwersytetem Jagiellońskim, a także z licznymi wydawnictwami i instytucjami kultury. Obecnie pracuje na Wydziale Filologicznym UJ (w projekcie flagowym DiHeLib poświęconym badaniom nad Kolekcją Autografów z zasobu tzw. Berlinki) oraz w Instytucie Książki w Krakowie. Autorka wielu prac poświęconych literaturze i kulturze (zwłaszcza romantyzmowi polskiemu i niemieckiemu), pozycji edukacyjnych, leksykonów i słowników, a także beletrystyki, w tym baśni literackich. Najnowsze książki to tom Kwiaty, dziewice i upiory. Ballady i romanse Adama Mickiewicza w ilustracjach (2025) oraz wydane w serii naukowej „Czarny Romantyzm" dwie monografie baśni Ludwiga Tiecka (2020) i Josepha von Eichendorffa (2022) z własnym przekładem omawianych utworów. Przetłumaczyła około 50 książek z języków niemieckiego i włoskiego, ostatnio – Franz Kafka. Rysunki, pod redakcją Andreasa Kilchera (2023). Ma różnorodne i szerokie zainteresowania, w których centrum znajdują się wyobraźnia, ilustracja, książka i język.