Bronisław Piłsudski. Etnografia - kolekcjonowanie - muzeum
Muzeum Tatrzańskie im. Dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem
ul. Krupówki 10
34-500 Zakopane
Dr hab. Anna Kołodziejczyk, prof. ASP oraz dr Daniela Tagowska reprezentowały Akademię Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu podczas ogólnopolskiej konferencji naukowej pt. „Bronisław Piłsudski. Etnografia - kolekcjonowanie - muzeum”, zorganizowanej przez Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem w dniach 5-7 listopada 2026 roku, w ramach obchodów 160. rocznicy urodzin wybitnego badacza.
W gronie naukowców, etnografów, muzealników i przedstawicieli instytucji kultury zaprezentowały wystawę pt. „W cieniu. Śladami Bronisława Piłsudskiego”, zrealizowaną w Muzeum Miejskim w Żorach we współpracy z wrocławską ASP.
W Radzie Naukowej konferencji znaleźli się m.in. prof. dr hab. Alfred Majewicz, prof. dr hab. Mieczysław Rokosz, prof. dr hab. Jan Święch oraz dr hab. Stanisława Trebunia-Staszel, prof. UJ.
Anna Kołodziejczyk i Daniela Tagowska wygłosiły referat pt. „Między dokumentem a wyobraźnią. Współczesne odczytania badań Bronisława Piłsudskiego” w ramach panelu „Inspiracje”, prowadzonej przez prof. dr. hab. Jana Święcha z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wystąpienie poświęcone było założeniom wystawy „W cieniu. Śladami Bronisława Piłsudskiego, w której współczesne praktyki artystyczne spotykają się z antropologią, historią i badaniami nad pamięcią kulturową. Punktem wyjścia dla wystawy stała się kolekcja ajnuska Muzeum Miejskiego w Żorach - największy tego rodzaju zbiór w Polsce - oraz dokumentacyjne dziedzictwo Bronisława Piłsudskiego. Zaproszeni do projektu artyści i artystki związani z wrocławską Akademią podjęli próbę twórczego odczytania źródeł historycznych, przekładając je na język współczesnych sztuk wizualnych. Istotnymi zagadnieniami stały się etyka reprezentacji, relacja między dokumentem a interpretacją oraz odpowiedzialność za sposób opowiadania o kulturach rdzennych.
Program konferencji obejmował szereg zagadnień: od historii antropologii, kolekcjonerstwa i metod badań terenowych po ochronę dziedzictwa kulturowego oraz współczesne praktyki muzealne i artystyczne. Wśród prelegentów znaleźli się m.in. prof. dr hab. Grażyna Kubica-Heller z Uniwersytetu Jagiellońskiego, która przedstawiła kontakty etnograficzne Piłsudskiego z Bronisławem Malinowskim i Marią Czaplicką, oraz prof. dr hab. Jan Święch, analizujący koncepcję pracy naukowej Piłsudskiego w Muzeum Tatrzańskim. Ważnym kontekstem były również wystąpienia przedstawicielek Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, w tym dr hab. Anny Król, prof. ASP, i Wioletty Laskowskiej-Smoczyńskiej, poświęcone relacjom badawczym i współczesnym interpretacjom spuścizny etnografa.
Interdyscyplinarny charakter wydarzenia podkreślił performans Anny Baumgart „Dla Marii. Powinowactwa z wyboru”, z udziałem aktorki Klary Bielawki, podejmujący zagadnienia historii, pamięci i reprezentacji.
Muzeum Tatrzańskie - miejsce spotkania historii i współczesności
Wybór Muzeum Tatrzańskiego im. Dra Tytusa Chałubińskiego na miejsce obrad miał szczególne znaczenie. Bronisław Piłsudski prowadził na Podhalu badania etnograficzne i był związany z działalnością naukową tej jednej z najważniejszych polskich instytucji zajmujących się dziedzictwem regionalnym.
Program towarzyszący konferencji obejmował otwarcie wystawy „Blisko ludzi. Bronisław Piłsudski i początki etnografii w Zakopanem”, przygotowanej przez Annę Kozak w Gmachu Głównym Muzeum Tatrzańskiego. Zaprezentowano na niej m.in. kolekcję etnograficzną zgromadzoną przez Piłsudskiego podczas jego pobytu na Podhalu. Uczestnicy mogli również zobaczyć wystawy plenerowe poświęcone badaczowi i dziedzictwu regionu.
Zwieńczeniem konferencji była wycieczka naukowa śladami Bronisława Piłsudskiego, prowadzona przez dr Magdalenę Kwiecińską i Macieja Krupę z Muzeum Tatrzańskiego.
Udział w konferencji był okazją do zaprezentowania projektu łączącego współczesną praktykę artystyczną z refleksją nad dziedzictwem etnograficznym oraz do włączenia perspektywy sztuk wizualnych w interdyscyplinarną debatę naukową
Patronat: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Koordynacja konferencji: dr Magdalena Kwiecińska
Dyrektor Muzeum: Michał Murzyn
Zdjęcia: Anna Kołodziejczyk, Joanna Cyganek, Bożena Tagowska