Plakat wrocławski

Zapraszamy na wernisaż, który odbędzie się 7 października o godz. 17:00 w budynku ASP przy pl. Polskim. 

Plakat, dla którego charakterystyczny jest papierowy nośnik i poligraficzny druk, ma na celu nie tylko informować, jak często robi to afisz. Oprócz tekstu przyciąga uwagę grafiką. Nierozerwalny tandem słowa i obrazu jest dla plakatu cechą charakterystyczną.

Pierwsze polskie plakaty powstawały już pod koniec XIX wieku, by z czasem przerodzić się w odrębną dyscyplinę sztuk plastycznych. W historii powojennego plakatu we Wrocławiu zapisał się szczególnie Tadeusz Ciałowicz, absolwent architektury wnętrz wrocławskiej Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych. Artysta wszechstronny, który oprócz tego, że dekorował malarskimi kompozycjami wnętrza sklepów, projektował neony i logo wrocławskich instytucji, pozostawił po sobie potężny zbiór plakatów związanych z Wrocławiem i Dolnym Śląskiem.

Najważniejszą datą dla wrocławskiego plakatu był następnie 1970 rok, kiedy inny absolwent tej uczelni, wybitny plakacista Maciej Urbaniec, przejął Pracownię Projektowania Graficznego po Stanisławie Dawskim. Zajęcia obejmowały różne formy wydawnicze: afisz, folder, książkę, prasę i plakat. Jak zauważył Ludwik Żelaźniewicz: „W latach 70-tych ubiegłego wieku Maciej Urbaniec zaszczepił we wrocławskiej PWSSP właśnie plakat […]. W krótkim czasie, bo był we wrocławskiej uczelni zaledwie 5 lat, wykształcił grono wybitnych osobowości”. Po nim Pracownię Projektowania Graficznego przejął Jan Jaromir Aleksiun. Oprócz niego wśród wybitnych twórców projektowania graficznego tamtego okresu znaleźli się: Eugeniusz Smoliński, Roman Kowalik, Jerzy Czerniawski, Eugeniusz Get-Stankiewicz, Wiesław Gołuch, Mirosława Bernat, Ludwik Żelaźniewicz, Jerzy Popowski. Należy zaznaczyć, że w artystycznym rozwoju wielu z nich równie istotną rolę jak Maciej Urbaniec odegrał we wcześniejszych latach wspomniany już Stanisław Dawski, kierownik Katedry Grafiki. Choć plakat nie był oczywiście jedyną dyscypliną artystyczną, jaką uprawiali, to jednak dzięki swojej nośności i często dużej sile przekazu w znacznym stopniu przyczyniał się do wzrostu rozpoznawalności jego twórców.

W 2026 roku przypada osiemdziesięciolecie Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu. Jednocześnie mija dwadzieścia lat od przeglądowej wystawy grafiki projektowej przygotowanej przez Katedrę Projektowania Graficznego z okazji sześćdziesięciolecia uczelni, prezentującej plakaty jej dydaktyków. Dziś po raz kolejny mamy okazję obejrzeć ich prace, tym razem z kolekcji Ośrodka Dokumentacji Sztuki Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu. Wystawa nie jest jednak jedynie przeglądem szkolnych zbiorów. To również próba ukazania niebywałej różnorodności w podejściu do plakatu: od skupienia się na znaku i prostoty przekazu u Jacka Ćwikły przez aluzyjną grę z widzem autoportretem Eugeniusza Geta-Stankiewicza do malarskiego rozmachu Jana Jaromira Aleksiuna. To w plakacie tamtego okresu nastąpiło uderzające przenikanie się grafiki, rysunku i malarstwa oraz fotografii. Jak zauważył Zdzisław Schubert: „[…] cała ta sytuacja jest pochodną sytuacji polskiego plakatu, który przez lata nie musiał się liczyć z naukowymi zasadami reklamy, jej skuteczności, badaniami odbiorczości itp. Projektant mógł praktycznie proponować, co chciał, i tylko od jego wrażliwości, kultury warsztatowej zależał efekt końcowy”. Plakaty te niejednokrotnie wymykają się definiowaniu ich jedynie jako sztuki użytkowej, należą bowiem do grafiki projektowej. Łącząc walory artystyczne i użytkowe, są kolejną istotną formą dialogu artysty z odbiorcą, dialogu za pomocą słowa i obrazu.

Kurator, koncepcja wystawy: Karolina Wiktor
Pomoc kuratorska, opracowanie wystawy: Krzysztof Pachurka

Wystawa odbywa się w ramach obchodów 80-lecia Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu.