Piąte Królestwo - Wystawa w ramach V Ogólnopolskiej Konferencji Polskiego Towarzystwa Mykologicznego „MycoWro” 2026

Zapraszamy na wernisaż, który odbędzie się 6 listopada w Bibliotece Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. 

„Piąte Królestwo” to wystawa zbiorowa Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, przygotowana jako część programu V Ogólnopolskiej Konferencji Polskiego Towarzystwa Mykologicznego „MycoWro” 2026. W przestrzeni Biblioteki Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

„Piąte Królestwo” wyznacza przestrzeń namysłu nad tymi formami istnienia, które wymykają się prostym podziałom, hierarchiom i antropocentrycznym sposobom porządkowania świata. Tytuł odsyła do grzybów, organizmów, które w klasyfikacji pięciu królestw Roberta Whittakera uzyskały status odrębnego królestwa, sytuując się poza tradycyjną opozycją roślinnego i zwierzęcego. Ich biologiczna odmienność staje się jednak dla wystawy nie tyle przedmiotem ilustracji, ile punktem wyjścia do refleksji nad współistnieniem, przemianą, rozpadem i ciągłością życia, gdzie śmierć przechodzi w kolejną formę istnienia; moment, w którym rozpad staje się transformacją, a zanik początkiem nowej konfiguracji materii.

Grzyby są organizmami szczególnymi, funkcjonują na granicy tego, co widzialne i niewidzialne, jednostkowe, wspólnotowe, żywe i obumarłe. Największa część ich organizmu pozostaje ukryta pod powierzchnią. Grzybnia tworzy rozległą sieć pozbawioną jednego centrum, łączącą organizmy i środowiska uczestniczące w wymianie substancji, przetwarzaniu materii i podtrzymywaniu ekosystemów. To, co zatem dostrzegamy, jest jedynie chwilowym owocem ewolucji zachodzących poza zasięgiem percepcji.

„Piąte Królestwo” kieruje uwagę ku procesom, które kultura często usuwa z pola widzenia: starzeniu, rozkładowi, śmierci, fermentacji, kolonizacji materii, walce o przetrwanie. Laboratoryjne i terenowe obserwacje tych zjawisk mogą stać się nie tylko doświadczeniem poznawczym, ale także ćwiczeniem z uważności wobec własnej biologiczności. Oddychanie, odżywianie, wzrost, reakcja na bodźce, reprodukcja i śmierć łączą człowieka z innymi organizmami znacznie silniej, niż chciałaby to przyznać humanistyczna tradycja podkreślająca jego wyjątkowość. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera postulowane przez Achille’a Mbembego „powszechne prawo do oddychania”. Można je odczytać szerzej jako wezwanie do uznania prawa do istnienia form życia i bytów funkcjonujących poza ludzką skalą percepcji oraz poza antropocentrycznym systemem wartości. Bakterie, grzyby, pierwotniaki, organizmy tlenowe i beztlenowe, a nawet byty sytuowane na granicy życia i nie-życia komplikują nasze podstawowe definicje. Człowiek przestaje być w tym układzie miarą rzeczy, staje się jednym z elementów złożonej sieci zależności.Ekspozycja nie proponuje wyłącznie idealizacji natury. Grzybnia nie jest utopią, podobnie jak symbioza nie wyklucza konkurencji, ekspansji czy śmierci. Może jednak stać się figurą pozwalającą wyobrazić sobie świat inaczej: jako strukturę zależności, w której istnienie nie kończy się na granicy pojedynczego ciała.
Agata Szuba
 

W programie wystawy znajdzie się także „Rezonans”, performans i instalacja dźwiękowa Pawła Liska, w których fermentujące drożdże, żywa grzybnia oraz ludzka dłoń stają się źródłem muzyki. 

Paweł Lisek performans „REZONANS”
piątek, 6 listopada 2026, godz. 10:30
sala wykładowa Katedry i Zakładu Mikrobiologii UMW, ul. Chałubińskiego 4

Osoby artystyczne biorące udział w wystawie:
Maciej Albrzykowski, Paweł Czekański, Mateusz Dworski, Roland Grabkowski, Marek Grzyb, Magdalena Grzybowska, Łukasz Huculak, Anna Kodź, Anna Kołodziejczyk, Monika Konieczna, Norbert Kowalczyk, Jakub Leniart, Elżbieta Leszczyńska-Szlachcic, Paweł Lisek, Michał Marek, Michał Matoszko, Kamil Moskowczenko, Sylwia Mucha, Bartosz Płachno, Marek Ruszkiewicz, Krzysztof Skarbek, Norman Smużniak, Sebastian Sobótka, Agata Szuba, Daniela Tagowska, Agnieszka Talik, Anna Trojanowska, Krzysztof Wałaszek, Maja Wolińska, Aleksander Marek Zyśko

Zespół kuratorski: Marta Borgosz, Katarzyna Gwoździk, Kamil Moskowczenko, Marek Ruszkiewicz, Agata Szuba
Tekst kuratorski: Agata Szuba
Koordynacja: Katarzyna Gwoździk
Identyfikacja wizualna wystawy: Michał Matoszko

Organizatorzy i partnerzy:
Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, Polskie Towarzystwo Mykologiczne, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, Uniwersytet Wrocławski